Mistrzyni nie tylko komedii

Jedna z najbardziej lubianych i cenionych polskich aktorek Anna Seniuk obchodziła w piątek jubileusz 70. urodzin.

 

Anna Seniuk reprezentuje rzadkie w teatrze emploi amantki charakterystycznej – opisywał ją reżyser teatralny Zygmunt Hübner. – Duży, autentyczny talent komediowy sprawia, że wiele postaci, które w założeniu nie są komediowymi, wzbogaca o elementy lirycznego lub żywiołowego humoru.

 

I sama aktorka na początku lat 70. XX wieku przyznawała: – Muszę powiedzieć, że bardzo lubię role komediowe, jeżeli czasem o czymś marzę, to właśnie o dobrej komedii.

 

Urodziła się 17 listopada 1942 roku w Stanisławowie, a dzieciństwo spędziła w miejscowości Zator pod Oświęcimiem. Choć największą popularność widzów przyniosły jej role komediowe, zwłaszcza Magda Karwowska w serialu Jerzego Gruzy, „Czterdziestolatek”, to wielokrotnie dała się poznać jako znakomita aktorka dramatyczna.

Debiut filmowy

Zanim zdecydowała się na aktorstwo, myślała o zawodzie historyka lub konserwatora sztuki. W 1964 roku, kiedy ukończyła krakowską PWST, zadebiutowała na najbardziej renomowanej scenie, czyli w krakowskim Starym Teatrze. Obecnie jest aktorką Teatru Narodowego.

 

Początkowo grała przede wszystkim epizody. Jej debiutem filmowym była rola w „Julii” Jana Rutkiewicza (1963). Potem pojawiła się jako kelnerka w „Niekochanej” Janusza Nasfetera (1965). O tym, że nawet z niewielkiego epizodu potrafi stworzyć kreację przekonała w ekranizacji „Lalki” Wojciecha Hasa (1968). Tam w postaci prostytutki Magdalenki zawarła dramat kobiety, o pięknej i wrażliwej duszy, która próbuje walczyć z przeciwnościami losu. Potem znów wystąpiła w ekranizacji Prusa, tym razem „Przygodzie Stasia” Andrzeja Konica. Postać kobiety współczesnej zagrała w u boku Tadeusza Borowskiego w „Kardiogramie” Romana Załuskiego (1971).

Żona „Czterdziestolatka”

O tym, jak doskonale czuje się w kostiumie przekonała w „Czarnych chmurach” – awanturniczo-przygodowym serialu telewizyjnym z gatunku „płaszcza i szpady”, rozgrywającym się w II połowie XVII wieku. Tam właśnie zagrała pełną wdzięku i kobiecego temperamentu postać kolejnej Magdy tym razem Domaradzkiej. Ta Magda, w przeciwieństwie do bohaterki „Lalki” Prusa, przyniosła jej wielką sympatię i popularność widzów. Ale największą, zdobyła wcielając się w Magdę Karwowską żonę inżyniera budowlanego, bohatera serialu „Czterdziestolatek” Jerzego Gruzy realizowanyego w latach 1974-1977. Serial opowiada o przeciętnej warszawskiej rodzinie żyjącej w M-4 oraz absurdach życia w komunistycznej Polsce. Oprócz Seniuk kultowe role stworzyli Andrzej Kopiczyński oraz Irena Kwiatkowska, jako Kobieta Pracująca. Na fali sukcesu serialu w roku 1976 powstał film fabularny „Motylem jestem czyli romans 40-latka”. W roku 1993 powstał „Czterdziestolatek 20 lat później”, który nie odniósł już takiego sukcesu jak pierwowzór. Za postać Magdy Karwowskiej Anna Seniuk otrzymała zespołową (1976) i indywidualną (1978) Nagrodę Przewodniczącego Komitetu ds. Radia i Telewizji oraz nagrodę „Złoty Ekran”.

Sugestywne kreacje

W czasie kręcenia „Czterdziestolatka” Anna Seniuk stworzyła też na ekranie wiele istotnych, pierwszoplanowych kreacji: W 1978 roku w „Bilecie powrotnym” – opartym na faktach psychologicznym obrazie Ewy i Czesława Petelskich zagrała pierwszą dużą rolę filmową – chłopkę Antoninę, która z miłości do syna postanawia za chlebem wyjechać do Kanady (1978). – (…) wyśmienita, sugestywna kreacja Anny Seniuk w roli Antośki ma pewną zasadnicza wadę – pisał Marek Pawlukiewicz – aktorka obdarzyła postać bohaterki taką dozą wewnętrznej prawdy, ciepła i ślepego, matczynego uczucia, że nasze sympatie są całkowicie po jej stronie.

 

Anna Seniuk była też pełną wdzięku Królową Marysieńką w kostiumowej komedii Wojciecha Solarza „Ojciec królowej” (1979). Kolejną Magdę, tym razem kochankę Jana, zagrała w „Ćmie” Tomasza Zygadły z Romanem Wilhelmim (1980). Dała się też zapamiętać jako Handzia w „Konopielce” Witolda Leszczyńskiego (1981). Anna Seniuk niezwykle malowniczo wpisała się w nastrojową, poetycką ekranizację „Panien z Wilka” Iwaszkiewicza w reżyserii Andrzeja Wajdy, gdzie zagrała postać Julci (1979).

 

W 1985 roku pojawiła się na planie biograficznego „Tumoru Witkacego” Grzegorza Dubowskiego, a po pięciu latach przerwy od ról ekranowych, wzięła udział w słynnej europejskiej koprodukcji „Europa Europa” Agnieszki Holland (1990). Często można ją zobaczyć w filmach dla dzieci.

 

W 2001 roku wystąpiła w roli Doroty w komediowym serialu „Garderoba damska”, a od 2005 roku zaczęła kreować postać Jadwigi Kleiberg w serialu „Egzamin z życia”, na planie którego spotkała się z synem, aktorem Grzegorzem Małeckim.

 

W 1998 roku otrzymała tytuł naukowy profesora sztuk teatralnych. Została uhonorowana wieloma odznaczeniami (m.in. Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski w 2011 roku), jest także laureatką licznych nagród filmowych.

 

Jan Bończa-Szabłowski

19.11.2012