Pakt dla Kultury

Pakt dla Kultury. Fot. Marcin Kułakowski
Podpisanie „Paktu dla Kultury”. Fot. Marcin Kułakowski

 

14 maja w Muzeum Narodowym została zawarta umowa pomiędzy Rządem reprezentowanym przez Prezesa Rady Ministrów Donalda Tuska, a Obywatelami Kultury, reprezentowanymi przez m.in. Agnieszkę Holland, Dorotę Olejnik, Jarosława Lipszyca, Beatę Stasińską, Beatę Chmiel, Jacka Bromskiego, Katarzynę Kozyrę, Krzysztofa Warlikowskiego, Krzysztofa Krauze, Piotra Frączaka, Edwina Bendyka, Jerzego Hausnera i Macieja Strzembosza.

 

Lista sygnatariuszy.

 

1% na kulturę

Różnica pomiędzy wydatkami na kulturę i ochronę dziedzictwa w 2011 r., a postulowanym 1 procentem to około 800 mln. zł. Pakt zakłada osiągnięcie wydatków na kulturę do roku 2015, tj. co roku o około 200 mln. zł.

 

Na co te pieniądze?

Pakt przewiduje przede wszystkim wspieranie czytelnictwa, edukacji kulturalnej, uczestnictwa w kulturze. A także tych instytucji, które zwiększają dostęp obywateli do kultury oraz wspomagają aktywność obywatelską. Nie są to środki dla twórców.

 

Jak się zaczęło?

Postulat 1% wydatków budżetu państwa na kulturę został ogłoszony w 2009 roku na Kongresie Kultury w Krakowie. Wówczas też sygnalizowano krytyczny stan czytelnictwa w Polsce, potwierdzony następnie w społecznym raporcie. Zgłoszono też postulat naprawy mediów publicznych i ich finansowania. Powstał Obywatelski Komitet Mediów Publicznych, którego zadaniem było przygotowanie społecznego projektu ustawy o mediach publicznych.

 

Ruch Obywatele Kultury

Wokół tych postulatów spontanicznie ukształtował się nieformalny ruch Obywatele Kultury, otwarty dla każdego, kto domaga się zmian w edukacji, edukacji kulturalnej oraz szerszego dostępu obywateli do kultury. Obywatele Kultury sformułowali swoje postulaty i zawarli je w projekcie Paktu dla Kultury.

 

Główne postulaty Paktu

Trzeba zwiększyć dostęp do kultury, zwłaszcza w mniejszych miejscowościach i podjąć działania zapobiegające wykluczaniu z kultury. Konieczne jest podnoszenie kompetencji kulturalnych obywateli, dlatego program promocji czytelnictwa i edukacja kulturalna to najważniejsze dziś wyzwania dla państwa i jego instytucji.

 

Najefektywniejszym narzędziem wyrównywania szans w dostępie do kultury i edukacji są media publiczne. Z tego względu muszą być gruntownie zreformowane i wyposażone w środki na misję.

 

Państwo powinno wspomagać, a nie organizować życie kulturalne obywateli. Z tego względu należy wspierać inicjatywy społeczne, zagwarantować równe prawa w konkursach grantowych dla instytucji, organizacji pozarządowych i podmiotów prywatnych.

 

Kompetencje językowe i kulturowe zależą od systemu edukacyjnego. Ruch Obywatele Kultury i strona rządowa uznają konieczność reformy oświaty i zwiększenia nakładów na edukację obywatelską, medialną i kulturalną.

 

Trzeba zachęcać i włączać Polaków w działania na rzecz dobra wspólnego. Niezbędne jest wyodrębnienie środków na inicjatywy obywatelskie.

 

Państwo, stając na straży wolności słowa i wolności twórczej ma obowiązek wspierania także sztuki krytycznej, eksperymentalnej oraz działalności kulturalnej skierowanej do obywateli o różnym światopoglądzie.

 

Kto się z tym zgadza?

Pakt dla Kultury poparły różne środowiska, m.in. Kongres Polska Wielki Projekt, Kongres Kobiet, Ogólnopolska Federacja Organizacji Pozarządowych, prezydenci 12 miast, eurodeputowani, związki i porozumienia twórcze, kilkadziesiąt instytucji kultury, twórcy, ekonomiści, przedstawiciele biznesu oraz wszyscy, którzy poparli Pakt dla Kultury na stronie www.obywatelekultury.pl oraz podpisując się osobiście podczas Nocy Muzeów.

14.05.2011