Sukcesy „Zimnej wojny” i „Bożego Ciała” oraz wejście w życie ustawy o finansowym wspieraniu produkcji audiowizualnej – to tylko część wydarzeń, które przyniósł polskiej kinematografii rok 2019. 

Ustawa o finansowym wspieraniu produkcji audiowizualnej

Przełomowym momentem minionego roku było wejście w życie ustawy o finansowym wspieraniu produkcji audiowizualnej. Operatorem „zachęt” jest Polski Instytut Sztuki Filmowej. Od lutego producenci filmów fabularnych, animowanych, dokumentalnych oraz seriali mają możliwość uzyskania zwrotu poniesionych w Polsce kosztów produkcji w wysokości 30% polskich wydatków kwalifikowalnych. Tym samym po wielu latach starań Polska dołączyła do krajów, które wprowadziły system „zachęt”, dzięki czemu nasz kraj wzmocnił swoją pozycję jako miejsce przyjazne dla produkcji filmowych. W ciągu pierwszych kilku miesięcy przyznano wsparcie dla 26 projektów na łączną kwotę 51 215 766 zł, z czego największe przyznane wsparcie wyniosło 6 147 912 zł. Podsumowanie pierwszych kilku miesięcy funkcjonowania systemu można znaleźć tutaj.

Międzynarodowe sukcesy polskiego filmu

Początek roku 2019 przyniósł kolejne sukcesy „Zimnej wojny” Pawła Pawlikowskiego, która została nominowana do Oscara aż w trzech kategoriach: najlepszy film nieanglojęzyczny, najlepszy reżyser i najlepszy autor zdjęć (Łukasz Żal) oraz „Słodkiego końca dnia” Jacka Borcucha, które wróciło z festiwalu Sundance z nagrodą aktorską dla Krystyny Jandy.

Do międzynarodowych wyróżnień dla „Zimnej wojny” dołączyły nagrody Koła Londyńskich Krytyków Filmowych (najlepszy film nieanglojęzyczny, nagroda za osiągnięcia techniczne dla Łukasza Żala), Katalońskiej Akademii Filmowej, Hiszpańskiej Akademii Filmowej, Amerykańskiego Stowarzyszenia Autorów Zdjęć Filmowych (ASC) dla Łukasza Żala oraz nagroda aktorska dla Joanny Kulig na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Palm Springs. Film Pawła Pawlikowskiego był w pierwszych miesiącach 2019 roku nominowany do nagród BAFTA i Cezarów. Koniec roku przyniósł z kolei kolejną Europejską Nagrodę Filmową dla „Zimnej wojny”, która została wybrana najlepszym filmem w głosowaniu publiczności.

Rok 2019 to wielki sukces „Bożego Ciała” Jana Komasy, które od premiery w konkursie Giornate degli Autori na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Wenecji zostało zaproszone na prawie 60 festiwali, a prawa do filmu zostały sprzedane do 45 terytoriów. Polski kandydat do Oscara ma na swoim koncie nagrody m.in. w Wenecji, Al-Dżunie, Chicago, Reykjaviku, Bordeax czy w Luksemburgu.

W ramach kampanii promocyjnej, dzięki staraniom Dyrektora PISF obraz wziął udział w prestiżowym wydarzeniu Contenders. Znalazł się też w programie AFI Fest w Los Angeles. Dzięki dobremu przyjęciu filmu za granicą i skutecznej kampanii promocyjnej „Boże Ciało” zakwalifikowało się na tzw. skróconą listę, co pozwala mu ubiegać się o nominację do Oscara (na początku 2020 roku film otrzymał nominację do Oscara).

Wśród polskich filmów pokazywanych na zagranicznych festiwalach znalazły się też „Obywatel Jones” Agnieszki Holland, „Supernova” Bartosza Kruhlika, „Ukryta gra” Łukasza Kośmickiego, „Dzień czekolady” Jacka Piotra Bławuta czy „Wilkołak” Adriana Panka.

 Sukcesy odnosiły też międzynarodowe koprodukcje mniejszościowe współfinansowane przez PISF. „Kawki na drodze” Olmo Omerzu otrzymały sześć Czeskich Nagród Filmowych. Marcin Koszałka i Michał Fojcik zostali nominowani do Rumuńskich Nagród Filmowych odpowiednio za zdjęcia i dźwięk do filmu „Pies”. Film „Sole” Carlo Sironiego został pokazany w konkursie Orizzonti w Wenecji (m.in. nagroda Włoskiej Federacji Klubów Filmowych dla najlepszego filmu i Lanterna Magica Award) oraz w Toronto.

Rok 2019 to kolejny rok z rzędu, w którym polska animacja odnosi międzynarodowe sukcesy. „Jeszcze dzień życia” otrzymał nagrodę Goya dla najlepszego pełnometrażowego filmu animowanego. Polskie animacje pojawiły się w programie najważniejszych festiwali takich, jak Berlinale („Story” Joli Bańkowskiej), Cannes („Duszyczka” Barbary Rupik – trzecia nagroda w konkursie Cinéfondation, i „Roadkill” Leszka Mozgi), Annecy („Deszcz” Piotra Milczarka – nagroda za debiut). Ogromnym zainteresowaniem cieszyła się animacja „Acid Rain” Tomka Popakula, która była pokazywana m.in. w Rotterdamie, na Sundance i na wielu innych prestiżowych festiwalach. Film został też doceniony przez krytyków i dziennikarzy piszących dla branżowej prasy, którzy umieścili go w rankingu najlepszych animacji 2019 roku.

Wśród filmów dokumentalnych, które w tym roku zdobywały nagrody i były obecne w programie najważniejszych festiwali, należy wymienić tytuły „Symfonia fabryki Ursus” Jaśminy Wójcik (nagroda na festiwalu Hot Docs), „Harda” Marcina Polara (premiera na Sundance), „Beksińscy. Album wideofoniczny” Marcina Borchardta (pokaz na Slamdance), „Diagnosis” Ewy Podgórskiej, „Tama” Natalii Koniarz, a także „Mała zagłada” Natalii Korynckiej-Gruz, „Miłość bezwarunkowa” Rafała Łysaka, „Przypadek Johanny Langefeld” Władysława Jurkowa czy „Piszę do ciebie kochanie” Magdaleny Szymków. Kolejne nagrody pojawiły się też na koncie filmu „Dotknięcie Anioła” Marka Tomasza Pawłowskiego.

Na koniec warto wyróżnić film „Family²” Yifan Sun ze Szkoły Filmowej w Łodzi, który zdobył studenckiego Oscara® w kategorii poświęconej międzynarodowym dokumentalnym filmom studenckim (Documentary (International Film Schools)).